METAFOTOGRAFIJE – Mirka Lovrića

Početkom decembra 2015. iz štamše je izašla knjiga Metafotografije Mirka Lovrića autora Milije Belića. Autor u dvojezičnoj, srpsko-francuskoj knjizi višestrano razmatra i pozicionira jedan obiman i zaokružen segment u višedecenijskom umetničko-fotografskom opusu Mirka Lovrića – fotogramim.

Fotogram je fotografija bez fotoaparata, nastala izlaganjem svetlu određenih predmeta postavljenih na površinu osetljivog fotografskog papira. U fotogramu svetlost je sve. On je unikat i ne polaže pravo na reprodukciju. Za Lasla Moholj–Nađa fotogram je „…pravi ključ fotografije i suština…“. Upravo ova jedinstvena slika, suština same fotografije, obeležava (i) poslednju fazu rada Mirka Lovrića, jednog od najistaknutijih autora jugoslovenske i srpske fotografije druge polovine XX i početka XXI veka.

Ovo značajno monografsko izdanje ilustrovano je sa preko 130 Lovrićevih radova, od kojih najveći broj, naravno, čine fotogrami, a opremljeno je i celovitom bio-bibliografijom umetnika/fotografa o kome autor kaže:
Bilo bi previše jednostavno, i nedovoljno, reći da je Mirko Lovrić bio fotograf, pa čak ne ni umetnički fotograf. Mirko Lovrić je bio pre svega umetnik, umetnik koji je odabrao fotografsku tehniku kao sredstvo likovnog izražavanja i koji je fotografski medij shvatao i promovisao kao najvišu likovnu disciplinu. Zato i nije čudo da je bio jedini srpski umetnik fotograf koji je imao retrospektivu u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu 1998. godine.

Fotografija kao “čedo industrijske revolucije”, kako je sam imao običaj da kaže, na pola puta između mehaničkog beleženja stvarnosti i poetske vizije sveta, zamrznuti otisak svetlosti u čvrstoj materiji, po svojoj kompleksnoj i sofisticiranoj prirodi nosi obeležje epohe i samim tim je najzahvalnija da odslika i izrazi duh našeg vremena, smatrao je Mirko.

Posle ne malog fotografskog iskustva i više faza u bogatom stvaralačkom opusu, najinteresantniji, najradikalniji i najuzbudljiviji je svakako poslednji period Mirkovog kreativnog rada osvećen fotogramima, u kojem iščezava i sama potreba za fotoaparatom kao mehaničkim pomagalom i u kojem ostaje samo svetlost, ali ne više svetlost kao sredstvo za oslikavanje vidljive stvarnosti, ne više svetlost kao posrednik, već svetlost kao cilj i sadržaj, svetlost kao graditeljica sveta, kao prvi i jedini uzrok i uslov svega postojećeg.

Fotogrami Mirka Lovrića su rezultat dugotrajnog procesa sazrevanja i strastvenog traganja za kreativnim kapacitetima fotografije i predstavljaju s jedne strane povratak izvorima, originalni pristup fotografiji kao zapisu svetlosti, a s druge strane dijalog sa vidljivim i sa savremenošću.

Duboko zaokupljen vizuelnim istraživanjima, nakon više eksperimentalnih faza u kojima je nastojao da primeni različite metode i da tako proširi mogućnosti fotografskog izraza, sa vizurom prožetom bauhausovskim učenjem ali i otvorenom za neke aspekte nadrealizma i op-arta, Mirko Lovrić se vraća izvorima fotografije preko fotograma, da bi se nadneo i zamislio nad samom prirodom medija i kreativnim granicama fotografske umetnosti, u vreme kada ova umetnička disciplina doživljava odlučujući zaokret.

U njegovom angažovanju možemo prepoznati, pored izvesne nostalgije za plemenitim i uzvišenim, pored izvesne ideje o univerzalno lepom, brigu za higijenu pogleda, odbacivanje “nečistoće” koju je aktuelna fotografija nakupila tokom svoje duge istorije.


Mirko Lovrić (Foto: Željko Radović)

Mirko Lovrić (Foto: Željko Radović)

Mirko Lovrić (1935, Lučinci, Slavonska Požega – 2013, Beograd) 
Nakon završene osnovne škole i niže gimnazije, 1951. upisuje Školu primenjenih umetnosti u Zagrebu – Odsek za umetničku fotografiju. Godine 1953. postaje član Foto-kluba Zagreb, a već naredne dobija i prvo priznanje – III nagradu na Prvoj međunarodnoj izložbi umetničke fotografije u Skoplju.
Od 1956. do 1961. godine studira na Filozofskom fakultetu na grupi za istoriju umetnosti. Postaje član Foto-kluba Beograd (1956) i ULUPUDS-a (1957).


Od 1962. do 1971. radi u Generalnom sekretarijatu predsednika Republike, gde se bavi fotoreportažom. U Salonu Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu 1972. godine priređuje prvu samostalnu izložbu fotografija velikih dimenzija Gigantografija, a 1979. godine u Salonu Muzeja savremene umetnosti priređuje izložbu Negativ + Pozitiv. 
Početkom osamdesetih (1982) sa rediteljem Stankom Crnobnjom radi emisije o istoriji fotografije za Radio-televiziju Beograd.


Devedesetih godina s drugim autorima osniva Nacionalni centar za fotografiju, a 1994. postaje i njegov predsednik.
Muzej savremene umetnosti u Beogradu mu 1998. priređuje retrospektivnu izložbu. Ujedno to je i prva izložba domaćeg fotografa održana u Muzeju savremene umetnosti.
 Poslednju deceniju njegovog života i rada obeležile su izložbe u Muzeju primenjene umetnosti Introspekcija (2003), Galeriji W Photo u Parizu (2004), Galeriji Arget Na izvorima fotografije (2005), Modernoj galeriji u Lazarevcu (2007).


Bio je predsednik Umetničkog saveta ULUPUDS-a, član Saveta Salona Muzeja primenjenih umetnosti, Oktobarskog salona i Paviljona Cvijeta Zuzorić.
 Sarađivao je s mnogobrojnim umetnicima i arhitektama. Predavao je i pisao eseje o istoriji i teoriji fotografije.
Učestvovao je na velikom broju intrenacionalnih i nacionalnih izložbi, dobitnik je više prestižnih nagrada i priznanja, a fotografije mu se nalaze u gotovo svim vodećim muzejskim i galerijskim kolekcijama u Srbiji, Francuskoj i bivšoj Jugoslaviji.

Fotomonografija je nastala kao rezultat angažmana brojnih ljudi emocionalno, prijateljski i profesionalno bliskih Mirku Lovriću, pre svih Vlasti Ječmen, supruzi, kao i Miliji Beliću, Branku Beliću, Vladimiru Osipovu, Kristofu Luveu, Miri Odalović, Dobrivoju Arsenijeviću Arsi, Željku Radoviću, te izdavačko-uređivačkom timu: Zoranu Hamoviću, Vesni Danilović, Milu Grozdaniću, Vladi Milinkoviću, Ivanu Jociću i Tatjani Todorović.

Facebook Twitter Linkedin